على اصغر شميم
441
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
شركت داشته باشد . 6 - كسى كشته نشده است كه قصاص خون او لازم باشد . در فاصلهى بين ارسال درخواست پناهندگان به هيئت وزيران و رسيدن پاسخ فوق الذكر ، تعداد پناهندگان سفارت به سرعت افزايش يافته و كميتهاى از بازرگانان درجهى اول تهران تشكيل گرديده بود تا كليهى وسايل و هزينهى پذيرايى از پناهندگان باغ سفارت را تأمين كند و بدينترتيب نيرومندترين گروه صنفى تهران يعنى صنف تجار نيز قدم به ميدان مبارزه گذاشت . از طرف ديگر ، به شرحى كه سرپرسى سايكس در كتاب خود آورده و در اوايل اين فصل به آن اشاره شده است ، چون در داخل كادر هيئت حاكمه توطئهاى براى عزل محمد على ميرزا از وليعهدى و انتخاب شعاع السلطنه ، برادر او به وليعهدى چيده شده بود و عين الدوله نيز از آن پشتيبانى مىكرد ، محمد على ميرزا در تبريز زمزمهى همداستانى با آزاديخواهان را آغاز نمود و به اصرار او علما و روحانيون تبريز در تلگرافخانه اجتماع و تلگرافهايى مبنى بر هوادارى از علما و روحانيون مهاجر و مليون به تهران مخابره كردند . چنانكه پيشتر اشاره كرديم ، ميرزا على اصغر خان امين السلطان نيز به وسيلهى هواخواهان خود به اميد اشغال مجدد مقام صدارت ، عليه عين الدوله دست به فعاليت زده بود . علاوه بر اينها در دستگاه دولت نيز كسانى چون مشير الدوله و امثال او وجود داشتند كه باطنا طرفدار آزاديخواهان بودند . مرحلهى نهايى انقلاب آرام انتشار خبر وصول تلگرافهاى روحانيون تبريز به تهران ، در شهرستانها موجب تهييج افكار عمومى و دليرى مردم گرديد و روحانيون اصفهان و شيراز نيز به مخابرهى تلگراف اقدام كردند و نيز تلگرافهايى در اين زمينه از علما و روحانيون شيعهى مقيم نجف اشرف به تهران رسيد . در صف متشكل سربازان و افسران دولت نيز شكافى پديد آمده و عدهاى از سربازان و نظاميان باطنا هواخواه مشروطهطلبان شده و حتى عدهاى از آنان كه مقابل در ورودى سفارت انگليس به پاسدارى گماشته شده بودند ، به پناهندگان سفارت پيوستند . اعضاى انجمنهاى مخفى و مليون نيز در تبليغ اصول رژيم مشروطه و تماس با مردم و آشنا ساختن آنان با مزاياى حكومت قانونى و مضرات و مفاسد رژيم استبدادى مىكوشيدند و مجموع عوامل فوق الذكر موجب قوت قلب پناهندگان سفارت گرديد و اينبار اهداف نهايى خود را به وسيلهى كاردار سفارت به اطلاع مظفر الدين شاه رساندند . اهداف نهايى مليون عبارت بود از : عزل عين الدوله از صدارت ، كيفر دادن قاتلين شهداى وطن ، بازگشت دادن علما از قم و عودت دادن تبعيدشدگانى چون حاجى ميرزا حسن رشديه و